Belastingvrije uitkering

Alvorens over te gaan tot de behandeling van de fiscale aspecten van de gouden handdruk, kan er nog op worden gewezen dat een deel van de gouden handdruk op grond van het bepaalde in de Wet op de loonbelasting 1964 (Wet LB) belastingvrij kan worden genoten. Een uitkering of verstrekking die eenmaal wordt toegekend na het bereiken van een diensttijd van tenminste 25 jaar en een uitkering of verstrekking die eenmaal wordt toegekend na het bereiken van een diensttijd van tenminste 40 jaar is vrijgesteld tot een hoogte van maximaal het maandloon.

Direct afrekenen

Bij direct afrekenen zijn belasting en premies volksverzekeringen verschuldigd volgens het progressieve tarief. Het resterende netto bedrag kan de werknemer vrij besteden. Het gaat overigens wel meetellen voor de vermogensrendementsheffing. Bij de vermogensrendementsheffing van Box 3 is 1,2% belasting verschuldigd over de waarde van de bezittingen minus de schulden, voor zover deze vermogensbestanddelen niet in een andere box reeds in aanmerking zijn genomen en voor zover deze niet zijn vrijgesteld.

Stamrecht bedingen

In plaats van direct afrekenen met de fiscus kan de werknemer ook gebruik maken van de mogelijkheid om met het bruto geldbedrag een recht op één of meerdere periodieke uitkering(en) (stamrecht) te bedingen. Dit kan zowel een uitgesteld, als een direct ingaand stamrecht zijn. Dit stamrecht kan worden ondergebracht bij een verzekeringsmaatschappij, een bank of bij een besloten vennootschap.

Op grond van artikel 11, lid 1, letter g van de Wet op de Loonbelasting hoeft over de waarde van het recht op periodieke uitkeringen geen loon-/inkomstenbelasting te worden betaald. Op grond van artikel 8, lid 2 van de Wet Financiering Sociale Verzekeringen zijn evenmin premies werknemersverzekeringen verschuldigd. De latere periodieke uitkeringen zelf zijn uiteraard wèl belast met inkomstenbelasting, premies volksverzekeringen en (gemaximeerde) inkomensafhankelijke zorgpremie.

Het voordeel van deze oplossing is dat niet meteen over het hele bedrag met de fiscus wordt afgerekend, waardoor de bruto koopsom voorlopig een goed rendement kan maken. De lijfrente uitkeringen worden immers pas belast op het moment dat deze worden uitgekeerd.

Stamrechtverzekering als gerichte lijfrente

Kiest men voor deze vorm, dan wordt de gouden handdruk aangewend als koopsom voor een verzekering van een uitgestelde periodieke uitkering (stamrechtverzekering). De opbouw van zo'n uitkering wordt vormgegeven als een gerichte lijfrenteverzekering. Het verzekerde kapitaal dient daarbij als ‘rekengrootheid’ voor de latere periodieke uitkeringen.

Dat houdt in dat dit kapitaal op een vrij te kiezen datum wordt aangewend voor de 'aankoop' van een periodieke uitkering. De periodieke uitkering dient echter uiterlijk op de 65-jarige leeftijd in te gaan. Bij onverhoopt overlijden van de verzekerde vóór de einddatum komt ook een kapitaal beschikbaar, bijvoorbeeld ter grootte van de gestorte koopsom of ter grootte van de waarde van de verzekering op dat moment; een en ander ter aankoop van een periodieke uitkering voor de nabestaanden.

De in de stamrechtverzekering gerealiseerde rendementen (de jaarlijkse aanwas van de waarde) zijn tijdens de looptijd van de verzekering vrijgesteld van Inkomstenbelasting en premieheffing. Het gevolg daarvan is, dat door het ‘rente op rente op rente-effect’ een goed "netto" rendement kan worden behaald op de investering.

Zoals reeds opgemerkt vormen de uitkeringen van de te zijner tijd aan te kopen lijfrente(n) wèl belast inkomen.

Niet alleen de keuze van de einddatum of de grootte van het bedrag bij overlijden kan door de ex-werknemer nader ingevuld worden, maar bijvoorbeeld ook de wijze van belegging van de koopsom. Zo is het mogelijk te kiezen voor het beleggen in diverse aandelen-, vastgoed-, obligatie- of mixfondsen. Maar er zijn natuurlijk ook mogelijkheden voor gegarandeerde bedragen. Het hangt met name af van de looptijd van de verzekering, het doel, de huidige rentestand, het risicoprofiel en het eventuele beleggingsrisico wat hier de juiste keus is. Een goede vergelijking is essentieel!

Direct ingaande stamrechtverzekering

Een andere mogelijkheid is het kiezen voor een direct ingaand stamrecht. Men laat dan de gouden handdruk storten bij een verzekeraar en koopt daar een periodieke uitkering voor aan die, zoals de naam al zegt, direct ingaat.

Deze mogelijkheid wordt vooral gebruikt als er behoefte is aan extra inkomsten boven de wettelijke uitkeringen waar men recht op heeft, bijvoorbeeld voor een overbrugging tot de pensioenleeftijd. De (maandelijkse) uitkeringen zijn progressief belast.

Overig

De wetgever heeft een aantal voorwaarden gesteld aan de gouden handdruk stamrechten (zowel direct ingaand als uitgesteld). De periodieke uitkeringen mogen uitsluitend toekomen aan de volgende personen:

1. de werknemer, mits de uitkeringen niet later ingaan dan het jaar waarin hij de 65-jarige leeftijd bereikt;
2. de (gewezen) echtgenoot van de werknemer of degene met wie hij duurzaam een gezamenlijke huishouding voert of heeft gevoerd en met wie geen bloed- of aanverwantschap in de rechte lijn bestaat, mits de uitkeringen direct bij overlijden van de werknemer ingaan;
3. de kinderen, stief- of pleegkinderen die de leeftijd van 30 jaar nog niet hebben bereikt, mits de uitkeringen direct ingaan bij overlijden van de werknemer.

De stamrecht verzekering is ondergebracht in box 1 en valt onder de inkomsten uit werk en woning. Zolang er geen uitkeringen worden gedaan, is er geen belasting verschuldigd over de stamrechtverzekering. Zodra de termijnen zijn ingegaan, worden deze progressief belast.

Voor het successierecht zijn periodieke uitkeringen bij overlijden vrijgesteld als de uitkeringen ingaan bij het overlijden van de werknemer en toekomen aan de eerder vermelde beperkte kring van gerechtigden (wel zou er een imputatie kunnen plaatsvinden).

Sancties bij oneigenlijke handelingen

Indien de aanspraak (gedeeltelijk) afgekocht of vervreemd wordt dan wel feitelijk of formeel voorwerp van zekerheid wordt, of indien de aanspraak niet langer aan de gestelde voorwaarden voldoet, wordt op het onmiddellijk daaraan voorafgaande moment de volledige aanspraak belast als loon uit vroegere dienstbetrekking. Bij gedeeltelijke afkoop zal derhalve de verzekeraar over de hele afkoopwaarde van de verzekering loonbelasting dienen in te houden volgens het progressieve tarief. Bij afkoop van een gouden handdruk verzekering wordt ook “revisierente” ingevorderd boven op de heffing van loonbelasting/ inkomstenbelasting.

De revisierente bedraagt maximaal 20% en wordt gematigd indien de afkoop plaatsvindt binnen 10 jaar na het afsluiten en aangetoond wordt dat de heffingsrente bij reguliere navordering op een lager bedrag zou uitkomen. In dat geval is het lagere bedrag verschuldigd.

De afhandeling

Als men heeft gekozen voor de aankoop van een stamrecht, is een juiste afhandeling van groot belang. Immers, als de fiscus achteraf niet akkoord gaat met de constructie, moet er toch ineens worden afgerekend.

Het te storten bedrag zal door de werkgever rechtstreeks aan de uitvoerder dienen te worden overgemaakt. De werkgever hoeft dan hierover geen loonbelasting, premies volks-en werknemersverzekeringen in te houden.

Het komt regelmatig voor dat werkgevers aan de fiscus toestemming vragen voor toekenning van een stamrecht. In de praktijk zien wij dan soms dat de Belastingdienst bepaalde extra eisen gaat stellen aan de ‘lijfrente- c.q. stamrechtovereenkomst’. Indien de eisen gestoeld zijn op wetgeving is dit geen probleem. Overigens heeft het ministerie van Financiën in een Besluit bevestigd dat toestemming vooraf door de fiscus niet vereist is.